Ένα ιστολόγιο για τους επίδοξους serfer-φιλολόγους των Γιαννιτσών και όχι μόνο...
Πέμπτη 8 Μαΐου 2014
Τρίτη 4 Μαρτίου 2014
Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 2013
Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2013
Παρασκευή 2 Αυγούστου 2013
"Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΩΣ ΑΕΝΑΟ ΜΕΣΟΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ"
Είναι πολύ σημαντικό, αυτές τις κρίσιμες ώρες, να ρίξουμε μια ματιά στην Βίβλο των Ελλήνων, δηλαδή στα ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ και να διδαχτούμε, έστω και την τελευταία στιγμή, από το πνεύμα του Οδυσσέα. ΔΗΛΑΔΗ: Να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας, να ελέγξουμε την παρόρμηση να έχουμε τις αισθήσεις μας και τις αντένες μας ΑΝΟΙΧΤΕΣ και να μην παρασυρθούμε από την οργή και το μένος που μας διακατέχει, ώστε να γίνουμε βορρά, στους σύγχρονους "μνηστήρες"...... περισσότερα
Σάββατο 29 Ιουνίου 2013
ΕΚΕΒΙ, Αφιερώματα
Τετάρτη 12 Ιουνίου 2013
Δευτέρα 10 Ιουνίου 2013
Επιτύμβιον
| Αναγνωστάκης Μανόλης |
| Μ. Αναγνωστάκης (1925-2005) |
| του Μανόλη Αναγνωστάκη |
| Πέθανες- κι έγινες και συ: ο καλός, O λαμπρός άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο πατριώτης. Tριάντα έξη στέφανα σε συνοδέψανε, τρεις λόγοι αντιπροέδρων, Eφτά ψηφίσματα για τις υπέροχες υπηρεσίες που προσέφερες. A, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο τόξερα τί κάθαρμα ήσουν, Tί κάλπικος παράς, μια ολόκληρη ζωή μέσα στο ψέμα Kοιμού εν ειρήνη, δεν θα 'ρθώ την ησυχία σου να ταράξω. (Eγώ, μια ολόκληρη ζωή μες στη σιωπή θα την εξαγοράσω Πολύ ακριβά κι όχι με τίμημα το θλιβερό σου το σαρκίο.) Kοιμού εν ειρήνη. Ως ήσουν πάντα στη ζωή: ο καλός, O λαμπρός άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο πατριώτης. Δε θά 'σαι ο πρώτος ούτε δα κι ο τελευταίος. |
Άρνηση
Στο περιγιάλι το κρυφό
κι άσπρο σαν περιστέρι
διψάσαμε το μεσημέρι·
μα το νερό γλυφό.
Πάνω στην άμμο την ξανθή
γράψαμε τ' όνομά της·
ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
και σβύστηκε η γραφή.
Mε τι καρδιά, με τι πνοή,
τι πόθους και τι πάθος,
πήραμε τη ζωή μας· λάθος!
κι αλλάξαμε ζωή.
Για να το ακούσετε πατήστε εδώ
κι άσπρο σαν περιστέρι
διψάσαμε το μεσημέρι·
Πάνω στην άμμο την ξανθή
γράψαμε τ' όνομά της·
ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
και σβύστηκε η γραφή.
Mε τι καρδιά, με τι πνοή,
τι πόθους και τι πάθος,
πήραμε τη ζωή μας· λάθος!
κι αλλάξαμε ζωή.
Για να το ακούσετε πατήστε εδώ
| Διαβάζει: Δημουλά Κική, Κική Δημουλά-Θάνος Μικρούτσικος: Στην αγκαλιά της άκρης, MINOS-EMI 1998 |
| βρέχει μόνη πάνω σ’ ένα ακυβέρνητο μπαλκόνι. Κι είναι η βροχή σαν οίκτος κι είναι η κυρία αυτή σαν ράγισμα στη γυάλινη βροχή. Το βλέμμα της βαδίζει στη βροχή, βαριές πατημασιές καημού τον βρόχινό του δρόμο γεμίζοντας. Κοιτάζει... Κι όλο αλλάζει στάση, σαν κάτι πιο μεγάλο της, ένα ανυπέρβλητο, να ’χει σταθεί μπροστά σ’ εκείνο που κοιτάζει. Γέρνει λοξά το σώμα παίρνει την κλίση της βροχής ―χοντρή σταγόνα μοιάζει― όμως το ανυπέρβλητο μπροστά της πάντα. Κι είναι η βροχή σαν τύψη. Κοιτάζει... Ρίχνει τα χέρια έξω απ’ τα κάγκελα τα δίνει στη βροχή πιάνει σταγόνες φαίνεται καθαρά η ανάγκη για πράγματα χειροπιαστά. Κοιτάζει... Και, ξαφνικά, σαν κάποιος να της έγνεψε «όχι», κάνει να πάει μέσα. Πού μέσα ― μετέωρη ως εξείχε στη βροχή και μόνη πάνω σ’ ένα ακυβέρνητο μπαλκόνι. |
Ο γυρισμός του Ξενιτεμένου, Γεώργιος Σεφέρης
|
Μονόγραμμα ΙΙΙ
| διαβάζει: Pεβάχ Pενέ, Aνέκδοτη ηχογράφηση, 2000 |
|
Έτσι μιλώ για σένα και για μένα
Eπειδή σ' αγαπώ και στην αγάπη ξέρω
Nα μπαίνω σαν Πανσέληνος
Aπό παντού, για το μικρό το πόδι
σου μέσ' στ' αχανή
σεντόνια
Nα μαδάω γιασεμιά - κι έχω τη
δύναμη
Aποκοιμισμένη, να φυσώ να σε
πηγαίνω
Mέσ' από φεγγερά περάσματα και
κρυφές της
θάλασσας
στοές
Yπνωτισμένα δέντρα με αράχνες που
ασημίζουνε
Aκουστά σ' έχουν τα κύματα
Πώς χαϊδεύεις, πώς φιλάς
Πώς λες ψιθυριστά το "τί"
και το "έ"
Tριγύρω στο λαιμό στον όρμο
Πάντα εμείς το φως κι η σκιά
Πάντα εσύ τ' αστεράκι και πάντα εγώ
το σκοτεινό
πλεούμενο
Πάντα εσύ το λιμάνι κι εγώ το
φανάρι το δεξιά
Tο βρεμένο μουράγιο και η λάμψη
επάνω στα κουπιά
Ψηλά στο σπίτι με τις κληματίδες
Tα δετά τριαντάφυλλα, το νερό που
κρυώνει
Πάντα εσύ το πέτρινο άγαλμα και
πάντα εγώ η σκιά
που
μεγαλώνει
Tο γερτό παντζούρι εσύ, ο αέρας που
το ανοίγει εγώ
Eπειδή σ' αγαπώ και σ' αγαπώ
Πάντα εσύ το νόμισμα κι εγώ η
λατρεία που το
εξαργυρώνει:
Tόσο η νύχτα, τόσο η βοή στον άνεμο
Tόσο η στάλα στον αέρα, τόσο η
σιγαλιά
Tριγύρω η θάλασσα η δεσποτική
Kαμάρα τ' ουρανού με τ' άστρα
Tόσο η ελάχιστή σου αναπνοή
Που πια δεν έχω τίποτε άλλο
Mέσ' στους τέσσερεις τοίχους, το
ταβάνι, το πάτωμα
Nα φωνάζω από σένα και να με χτυπά
η φωνή μου
Nα μυρίζω από σένα και ν' αγριεύουν
οι άνθρωποι
Eπειδή το αδοκίμαστο και το απ'
αλλού φερμένο
Δεν τ' αντέχουν οι άνθρωποι κι
είναι νωρίς, μ' ακούς
Eίναι νωρίς ακόμη μέσ' στον κόσμο
αυτόν αγάπη μου
Nα μιλώ για σένα και για μένα.
|
Νέοι και ντύσιμο
Το παρακάτω κείμενο αναφέρεται σε κάποιες ομάδες νέων που
επιλέγουν έναν τελείως διαφορετικό τρόπο ντυσίματος από άλλους ανθρώπους.
Τα πιο ασήμαντα και ακατάλληλα αντικείμενα
- μια καρφίτσα, ένα μανταλάκι, ένα εξάρτημα τηλεόρασης, - μπορούσαν να μπουν
μέσα στη σφαίρα της (μη) μόδας των Πανκς. Καθετί, λογικό ή παράλογο, γινόταν
«στολή αντιμετώπισης» (ο κανόνας φαίνεται να ήταν: «Αν το καπέλο δεν
ταιριάζει, φόρα το!»).
«Φτηνά» ευτελή υλικά σε χυδαία σχέδια
(απομίμηση δέρματος λεοπάρδαλης) και «άταχτα» χρώματα, που από καιρό είχαν
απορριφθεί από τη βιομηχανία υψηλής μόδας σαν τελείως κακόγουστα, διασώθηκαν
από τους Πανκς και μετατράπηκαν σε ρούχα (στενά σωληνωτά παντελόνια, μίνι
φούστες) που από μόνα τους σχολίαζαν συνειδητά τις έννοιες του μοντέρνου και
του γούστου. Οι συμβατικές ιδέες ομορφιάς απορρίφθηκαν μαζί με την
παραδοσιακή γυναικεία πείρα των καλλυντικών. Αντίθετα με τις συμβουλές κάθε
γυναικείου περιοδικού, το μακιγιάζ σ’ αγόρια και κορίτσια γινόταν για να
φαίνεται. Τα πρόσωπα έγιναν αφηρημένα πορτρέτα: μελέτες της αποξένωσης,
έπειτα από προσεχτική παρατήρηση και άψογη εκτέλεση. Τα μαλλιά ήταν ολοφάνερα
βαμμένα (αχυρένια, κορακί ή έντονο πορτοκαλί, με πράσινες τούφες) και τα
μπλουζάκια με τα παντελόνια διηγούνταν την ιστορία της κατασκευής τους με
πολλαπλά φερμουάρ και εμφανείς εξωτερικές ραφές.
(Dick Hebdige,
Υποκουλτούρα: το νόημα του στιλ, εκδ. «Γνώση», Αθήνα
1981, σ. 145-146, διασκευή) |
Επίσης, διαβάστε το παρακάτω άρθρο σχετικά με το τι μπορεί να δηλώνει το ντύσιμο για τον άνθρωπο και την προσωπικότητά του.
Είμαστε ό,τι φοράμε;Λουίζα Βογιατζή
ΤΕΥΧΟΣ - Αύγουστος 2008
|

Άνδρες-γυναίκες, μικροί-μεγάλοι, όποια δουλειά κι αν
κάνουμε, όποιες και να είναι οι ιδιότητες και οι ρόλοι μας, το ντύσιμο είναι
ένας «κανόνας» από τον οποίο κανένας δεν γλιτώνει, ακόμη κι αν το θέλει.
Μάλλον, βέβαια, κανείς δεν το θέλει. Όσο βασανιστικό κι αν είναι ενίοτε (και
για κάποιους και κάποιες το καθημερινό ντύσιμο είναι συχνά ένα «μαρτύριο»),
όλοι θέλουμε να ντυνόμαστε, όχι μόνο για να μην κρυώνουμε, για να σκεπάζουμε τη
γύμνια μας ή για να προστατεύουμε το σώμα μας. Το ντύσιμο είναι η προετοιμασία
μας για να «βγούμε στη σκηνή» της ζωής.
Όμοια με το θέατρο, αλλάζουμε κοστούμια ανάλογα με το έργο, τη σκηνή, το ρόλο, τα συναισθήματα. Είτε ντυνόμαστε με την τελευταία λέξη της μόδας είτε φοράμε και ξαναφοράμε τα ρούχα που πιστεύουμε ότι μας ταιριάζουν -ακριβά, φθηνά, φανταχτερά, σεμνά, μαύρα ή πολύχρωμα-, τα ρούχα είναι μια απεικόνιση του εσωτερικού μας κόσμου που δείχνουμε σε όλους. Μπορούμε, άλλωστε, να το διαπιστώσουμε και στον εαυτό μας. Όταν βρεθούμε σε μια αίθουσα με κόσμο, όταν είμαστε καλεσμένοι μαζί με ανθρώπους που γνωρίζουμε λίγο ή καθόλου σε ένα φιλικό σπίτι, τι είναι αυτό που μας κάνει να διαμορφώσουμε μια πρώτη εντύπωση για τους γύρω μας; Μία εικόνα που, σαν να ρίχνουμε μια ματιά σε φωτογραφία, σαν ένα «σκανάρισμα», μας δίνει τις πρώτες πληροφορίες για τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας. Η εικόνα αυτή περιλαμβάνει το πρόσωπο, τα μαλλιά, τη στάση του σώματος και ασφαλώς τα ρούχα, και μπορεί να επηρεάσει αρκετά τα συναισθήματα συμπάθειας ή αντιπάθειας που αναπτύσσουμε για τον άνθρωπο αυτόν. Με αυτό το πρώτο «σκανάρισμα», αποκωδικοποιούμε τα μηνύματα του άλλου. Και μπορεί, βέβαια, αν είμαστε «θύματα της εικόνας», να μας κάνει να τον απορρίψουμε και να χάσουμε κάθε ενδιαφέρον να τον γνωρίσουμε καλύτερα. Ίσως, μάλιστα, είμαστε τέτοια θύματα περισσότερο από όσο θέλουμε να παραδεχτούμε. Το ίδιο δύσκολο είναι για πολλούς να παραδεχτούν ότι δίνουν σημασία στα ρούχα που φοράνε. Κι όμως, σε κανέναν δεν είναι αδιάφορο το τι φοράει, εκτός αν πάσχει από κάποια ψυχική διαταραχή, οπότε αλλοιώνεται η εικόνα που έχει για τον εαυτό του.
Το ντύσιμο είναι μια μορφή επικοινωνίας. Βρίσκεται ακριβώς στο σύνορο (και είναι ένα σύνορο) μεταξύ του εσωτερικού μας κόσμου και του εξωτερικού, του κοινωνικού κόσμου. Ανήκει σε εμάς, είναι κομμάτι μας, αφού το επιλέγουμε και το φέρουμε πάνω μας, και ταυτόχρονα είναι κάτι που βρίσκεται ήδη έξω από εμάς. Μπορούμε να πούμε ότι με αυτά που φοράμε έχουμε μια πολύ προσωπική συνομιλία με τον κόσμο, έτσι όπως τον αντιλαμβανόμαστε. Είναι αξιοθαύμαστο το πώς το ντύσιμο μπορεί να είναι ταυτόχρονα ένα παραβάν που μας κρύβει και μια οθόνη που μας προβάλλει! Η Αννέτα είναι μια πολύ έξυπνη και πνευματώδης, επιτυχημένη επιστήμονας. Είναι 38 ετών, είχε έναν αποτυχημένο γάμο στα 27 της που κράτησε ενάμιση χρόνο και από τότε ζει μόνη. Τα ρούχα της συχνά φέρνουν σε αμηχανία τους γύρω της. Πράσινη φαρδιά μακριά φούστα, πολύχρωμο φαρδύ πουκάμισο, γιλέκο από απομίμηση δέρματος, κάπως παλιωμένα μοκασίνια και, μαζί με αυτά, μια έκφραση που είναι σαν να λέει «Δεν αισθάνομαι καθόλου άνετα». Σε εκμυστηρεύσεις σε μια φίλη, παραδέχεται ότι δεν αισθάνεται καθόλου γυναίκα, ότι μόνο με την άσπρη, ουδέτερη ποδιά του εργαστηρίου, που είναι ίδια για άνδρες και γυναίκες, νιώθει άνετα. Αισθάνεται ότι δεν ξέρει ποια και πώς θέλει να είναι σαν γυναίκα και γι’ αυτό προτιμά να κρύβεται πίσω από ρούχα ουδέτερα, που δεν αρέσουν ούτε στην ίδια. Δεν της είναι αδιάφορο το τι εντύπωση δίνει στους άλλους, αλλά έχει παραιτηθεί. Αυτό ακριβώς είναι το μήνυμα που δίνουν και τα ρούχα της.
Δεν δίνουν όλοι την ίδια σημασία στα ρούχα και στην εμφάνιση. Για κάποιους είναι «αναγκαίο κακό» και, εκτός από κάποιες ιδιαίτερες περιστάσεις, διαλέγουν ρούχα πρακτικά και ευκολοφόρετα που να μη χρειάζεται να ασχοληθούν πολλή ώρα με το καθημερινό τους ντύσιμο. Για άλλους, το ντύσιμο είναι μια τελετουργία που περιλαμβάνει την αγορά, τους κατάλληλους συνδυασμούς ρούχων, παπουτσιών και αξεσουάρ, την καθημερινή φροντίδα ως την παραμικρή λεπτομέρεια. Η τέλεια εμφάνιση και η τεράστια σημασία που δίνουν κάποιοι άνθρωποι στο ντύσιμό τους -και προκαλούν το θαυμασμό- δεν είναι οπωσδήποτε ένδειξη αυτοπεποίθησης και σιγουριάς. Συχνά, είναι η προσπάθεια να καλυφθεί μια έντονη ναρκισσιστική ανισορροπία. Κάποιος που είναι σίγουρος για τον εαυτό του δεν έχει ανάγκη από τη συνεχή επιβεβαίωση ότι είναι καλοντυμένος, ωραίος, άψογος. Ας μην ξεχνάμε ότι πολλά από τα μοντέλα που θαυμάζουμε -και συχνά ζηλεύουμε- για την τέλεια εμφάνιση και το υπέροχο ντύσιμό τους πάσχουν από νευρική ανορεξία (και όχι μόνο), που είναι η κατεξοχήν πάθηση της αρνητικής αυτοεικόνας.
Επειδή ακριβώς έχουμε μάθει από μικροί να «χρησιμοποιούμε» τα ρούχα ως σύνορο του αυστηρά προσωπικού μας χώρου, αλλά ταυτόχρονα και ως σημείο συνάντησής του με τον εξωτερικό κόσμο, γι’ αυτό είναι δύσκολο να μην κουβαλούν καμία απολύτως σημασία για εμάς.
Η μητέρα μας ήταν η πρώτη προσωπική μας «ενδυματολόγος» (για πολλές γυναίκες και η παντοτινή), με κάποιον τρόπο το ντύσιμό μας κουβαλά κάπου τη στάμπα της, έστω και πολύ καλά κρυμμένη. Η μητέρα είναι αυτή που με τον τρόπο που φροντίζει το σώμα μας, που μας ντύνει και που με τα όνειρα, τις προσδοκίες και τους δικούς της κανόνες («Μια γυναίκα πρέπει να είναι πάντα περιποιημένη», «Να φοράς ρούχα απλά, να μην προκαλείς», «Τα αγόρια δεν φοράνε χτυπητά χρώματα», «Τι παριστάνεις με τα μαύρα, δεν σου πάνε καθόλου», «Τα τακούνια είναι για άλλον τύπο γυναίκας, πιο αεράτο») καθορίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το σώμα μας και το ντύνουμε.
Η Αμαλία είναι 45 ετών και εξακολουθεί να ντύνεται λίγο πανκ, όπως έκανε σαν νεαρό κορίτσι, για να αντιδράσει στη συντηρητική και καταπιεστική μητέρα της. Τα ρούχα της εξακολουθούν να λένε, έστω λιγότερο δυνατά: «Δεν θα μου πεις εσύ πώς θα ντυθώ! Δεν θα μοιάσω σ’ εσένα!».
Στην εφηβεία ξεκινούν όλα. Τα ρούχα είναι τόσο σημαντικά, γιατί επιτρέπουν στον έφηβο να ελέγχει την εμφάνισή του σε μια περίοδο που το σώμα του ξαφνικά -και πολλές φορές με επώδυνο τρόπο- μεταβάλλεται. Το ντύσιμο είναι, από τη μια μεριά, προβολή της προσωπικής ταυτότητας απέναντι στους γονείς («Δεν είμαι σαν εσάς») και, από την άλλη, κρύψιμο του ακόμη αβέβαιου και ανασφαλούς εαυτού πίσω από τις «σωστές» μάρκες, τα ρούχα-στολή, που φορούν με σχεδόν πανομοιότυπο τρόπο διάφορες ομάδες εφήβων και αισθάνονται έτσι ότι «ανήκουν» κάπου. Στην ενήλικη ζωή, περίπου μέχρι την ηλικία των 30 ετών, αποκτούμε σιγά-σιγά έναν περισσότερο «δικό μας» τρόπο ντυσίματος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να αλλάξει πια.
Όμοια με το θέατρο, αλλάζουμε κοστούμια ανάλογα με το έργο, τη σκηνή, το ρόλο, τα συναισθήματα. Είτε ντυνόμαστε με την τελευταία λέξη της μόδας είτε φοράμε και ξαναφοράμε τα ρούχα που πιστεύουμε ότι μας ταιριάζουν -ακριβά, φθηνά, φανταχτερά, σεμνά, μαύρα ή πολύχρωμα-, τα ρούχα είναι μια απεικόνιση του εσωτερικού μας κόσμου που δείχνουμε σε όλους. Μπορούμε, άλλωστε, να το διαπιστώσουμε και στον εαυτό μας. Όταν βρεθούμε σε μια αίθουσα με κόσμο, όταν είμαστε καλεσμένοι μαζί με ανθρώπους που γνωρίζουμε λίγο ή καθόλου σε ένα φιλικό σπίτι, τι είναι αυτό που μας κάνει να διαμορφώσουμε μια πρώτη εντύπωση για τους γύρω μας; Μία εικόνα που, σαν να ρίχνουμε μια ματιά σε φωτογραφία, σαν ένα «σκανάρισμα», μας δίνει τις πρώτες πληροφορίες για τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας. Η εικόνα αυτή περιλαμβάνει το πρόσωπο, τα μαλλιά, τη στάση του σώματος και ασφαλώς τα ρούχα, και μπορεί να επηρεάσει αρκετά τα συναισθήματα συμπάθειας ή αντιπάθειας που αναπτύσσουμε για τον άνθρωπο αυτόν. Με αυτό το πρώτο «σκανάρισμα», αποκωδικοποιούμε τα μηνύματα του άλλου. Και μπορεί, βέβαια, αν είμαστε «θύματα της εικόνας», να μας κάνει να τον απορρίψουμε και να χάσουμε κάθε ενδιαφέρον να τον γνωρίσουμε καλύτερα. Ίσως, μάλιστα, είμαστε τέτοια θύματα περισσότερο από όσο θέλουμε να παραδεχτούμε. Το ίδιο δύσκολο είναι για πολλούς να παραδεχτούν ότι δίνουν σημασία στα ρούχα που φοράνε. Κι όμως, σε κανέναν δεν είναι αδιάφορο το τι φοράει, εκτός αν πάσχει από κάποια ψυχική διαταραχή, οπότε αλλοιώνεται η εικόνα που έχει για τον εαυτό του.
Το ντύσιμο είναι μια μορφή επικοινωνίας. Βρίσκεται ακριβώς στο σύνορο (και είναι ένα σύνορο) μεταξύ του εσωτερικού μας κόσμου και του εξωτερικού, του κοινωνικού κόσμου. Ανήκει σε εμάς, είναι κομμάτι μας, αφού το επιλέγουμε και το φέρουμε πάνω μας, και ταυτόχρονα είναι κάτι που βρίσκεται ήδη έξω από εμάς. Μπορούμε να πούμε ότι με αυτά που φοράμε έχουμε μια πολύ προσωπική συνομιλία με τον κόσμο, έτσι όπως τον αντιλαμβανόμαστε. Είναι αξιοθαύμαστο το πώς το ντύσιμο μπορεί να είναι ταυτόχρονα ένα παραβάν που μας κρύβει και μια οθόνη που μας προβάλλει! Η Αννέτα είναι μια πολύ έξυπνη και πνευματώδης, επιτυχημένη επιστήμονας. Είναι 38 ετών, είχε έναν αποτυχημένο γάμο στα 27 της που κράτησε ενάμιση χρόνο και από τότε ζει μόνη. Τα ρούχα της συχνά φέρνουν σε αμηχανία τους γύρω της. Πράσινη φαρδιά μακριά φούστα, πολύχρωμο φαρδύ πουκάμισο, γιλέκο από απομίμηση δέρματος, κάπως παλιωμένα μοκασίνια και, μαζί με αυτά, μια έκφραση που είναι σαν να λέει «Δεν αισθάνομαι καθόλου άνετα». Σε εκμυστηρεύσεις σε μια φίλη, παραδέχεται ότι δεν αισθάνεται καθόλου γυναίκα, ότι μόνο με την άσπρη, ουδέτερη ποδιά του εργαστηρίου, που είναι ίδια για άνδρες και γυναίκες, νιώθει άνετα. Αισθάνεται ότι δεν ξέρει ποια και πώς θέλει να είναι σαν γυναίκα και γι’ αυτό προτιμά να κρύβεται πίσω από ρούχα ουδέτερα, που δεν αρέσουν ούτε στην ίδια. Δεν της είναι αδιάφορο το τι εντύπωση δίνει στους άλλους, αλλά έχει παραιτηθεί. Αυτό ακριβώς είναι το μήνυμα που δίνουν και τα ρούχα της.
Δεν δίνουν όλοι την ίδια σημασία στα ρούχα και στην εμφάνιση. Για κάποιους είναι «αναγκαίο κακό» και, εκτός από κάποιες ιδιαίτερες περιστάσεις, διαλέγουν ρούχα πρακτικά και ευκολοφόρετα που να μη χρειάζεται να ασχοληθούν πολλή ώρα με το καθημερινό τους ντύσιμο. Για άλλους, το ντύσιμο είναι μια τελετουργία που περιλαμβάνει την αγορά, τους κατάλληλους συνδυασμούς ρούχων, παπουτσιών και αξεσουάρ, την καθημερινή φροντίδα ως την παραμικρή λεπτομέρεια. Η τέλεια εμφάνιση και η τεράστια σημασία που δίνουν κάποιοι άνθρωποι στο ντύσιμό τους -και προκαλούν το θαυμασμό- δεν είναι οπωσδήποτε ένδειξη αυτοπεποίθησης και σιγουριάς. Συχνά, είναι η προσπάθεια να καλυφθεί μια έντονη ναρκισσιστική ανισορροπία. Κάποιος που είναι σίγουρος για τον εαυτό του δεν έχει ανάγκη από τη συνεχή επιβεβαίωση ότι είναι καλοντυμένος, ωραίος, άψογος. Ας μην ξεχνάμε ότι πολλά από τα μοντέλα που θαυμάζουμε -και συχνά ζηλεύουμε- για την τέλεια εμφάνιση και το υπέροχο ντύσιμό τους πάσχουν από νευρική ανορεξία (και όχι μόνο), που είναι η κατεξοχήν πάθηση της αρνητικής αυτοεικόνας.
Επειδή ακριβώς έχουμε μάθει από μικροί να «χρησιμοποιούμε» τα ρούχα ως σύνορο του αυστηρά προσωπικού μας χώρου, αλλά ταυτόχρονα και ως σημείο συνάντησής του με τον εξωτερικό κόσμο, γι’ αυτό είναι δύσκολο να μην κουβαλούν καμία απολύτως σημασία για εμάς.
Η μητέρα μας ήταν η πρώτη προσωπική μας «ενδυματολόγος» (για πολλές γυναίκες και η παντοτινή), με κάποιον τρόπο το ντύσιμό μας κουβαλά κάπου τη στάμπα της, έστω και πολύ καλά κρυμμένη. Η μητέρα είναι αυτή που με τον τρόπο που φροντίζει το σώμα μας, που μας ντύνει και που με τα όνειρα, τις προσδοκίες και τους δικούς της κανόνες («Μια γυναίκα πρέπει να είναι πάντα περιποιημένη», «Να φοράς ρούχα απλά, να μην προκαλείς», «Τα αγόρια δεν φοράνε χτυπητά χρώματα», «Τι παριστάνεις με τα μαύρα, δεν σου πάνε καθόλου», «Τα τακούνια είναι για άλλον τύπο γυναίκας, πιο αεράτο») καθορίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το σώμα μας και το ντύνουμε.
Η Αμαλία είναι 45 ετών και εξακολουθεί να ντύνεται λίγο πανκ, όπως έκανε σαν νεαρό κορίτσι, για να αντιδράσει στη συντηρητική και καταπιεστική μητέρα της. Τα ρούχα της εξακολουθούν να λένε, έστω λιγότερο δυνατά: «Δεν θα μου πεις εσύ πώς θα ντυθώ! Δεν θα μοιάσω σ’ εσένα!».
Στην εφηβεία ξεκινούν όλα. Τα ρούχα είναι τόσο σημαντικά, γιατί επιτρέπουν στον έφηβο να ελέγχει την εμφάνισή του σε μια περίοδο που το σώμα του ξαφνικά -και πολλές φορές με επώδυνο τρόπο- μεταβάλλεται. Το ντύσιμο είναι, από τη μια μεριά, προβολή της προσωπικής ταυτότητας απέναντι στους γονείς («Δεν είμαι σαν εσάς») και, από την άλλη, κρύψιμο του ακόμη αβέβαιου και ανασφαλούς εαυτού πίσω από τις «σωστές» μάρκες, τα ρούχα-στολή, που φορούν με σχεδόν πανομοιότυπο τρόπο διάφορες ομάδες εφήβων και αισθάνονται έτσι ότι «ανήκουν» κάπου. Στην ενήλικη ζωή, περίπου μέχρι την ηλικία των 30 ετών, αποκτούμε σιγά-σιγά έναν περισσότερο «δικό μας» τρόπο ντυσίματος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να αλλάξει πια.
Όταν ο
ιδανικός εαυτός μας φοράει άλλο νούμερο
Συνήθως, προσπαθούμε με το ντύσιμό μας να παρουσιαστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στους γύρω μας, κατά κάποιον τρόπο να παρουσιάσουμε έναν ιδανικό εαυτό. Γι’ αυτό και συχνά διαλέγουμε ρούχα που δεν ταιριάζουν οπωσδήποτε με τον τύπο ή το σώμα μας, αλλά με αυτό που θα θέλαμε να είμαστε. Τότε είναι που το ντύσιμό μας «δεν μας πάει». Αυτό που ονομάζεται στον κόσμο της μόδας «στυλ» δεν είναι τίποτε άλλο από την αρμονία που αποπνέει η εμφάνιση ενός ανθρώπου όταν νιώθει άνετα και καλά μέσα στα ρούχα του, ότι τον αντιπροσωπεύουν, οποιουδήποτε είδους κι αν είναι αυτά: κλασικά, μοντέρνα, εκκεντρικά, φροντισμένα ή ατημέλητα, καινούργια ή παλιά. Γι’ αυτό και σε πολλούς -νέους συνήθως- ανθρώπους που προσπαθούν να ντυθούν σύμφωνα με τη μόδα, χωρίς να τους συνδέει κάτι με το είδος των ρούχων που φορούν, το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές σαν «κακοφωνία».
Συνήθως, προσπαθούμε με το ντύσιμό μας να παρουσιαστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στους γύρω μας, κατά κάποιον τρόπο να παρουσιάσουμε έναν ιδανικό εαυτό. Γι’ αυτό και συχνά διαλέγουμε ρούχα που δεν ταιριάζουν οπωσδήποτε με τον τύπο ή το σώμα μας, αλλά με αυτό που θα θέλαμε να είμαστε. Τότε είναι που το ντύσιμό μας «δεν μας πάει». Αυτό που ονομάζεται στον κόσμο της μόδας «στυλ» δεν είναι τίποτε άλλο από την αρμονία που αποπνέει η εμφάνιση ενός ανθρώπου όταν νιώθει άνετα και καλά μέσα στα ρούχα του, ότι τον αντιπροσωπεύουν, οποιουδήποτε είδους κι αν είναι αυτά: κλασικά, μοντέρνα, εκκεντρικά, φροντισμένα ή ατημέλητα, καινούργια ή παλιά. Γι’ αυτό και σε πολλούς -νέους συνήθως- ανθρώπους που προσπαθούν να ντυθούν σύμφωνα με τη μόδα, χωρίς να τους συνδέει κάτι με το είδος των ρούχων που φορούν, το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές σαν «κακοφωνία».
Το ντύσιμο ακολουθεί τα συναισθήματά μας και την προσωπική μας πορεία. Μεγάλες αλλαγές στη ζωή μας, ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας, καθρεφτίζονται στον τρόπο που ντυνόμαστε. Όταν νιώθουμε πιο σίγουροι, πιο συμφιλιωμένοι με τον εαυτό μας, αλλάζουν και κάποια πράγματα στο ντύσιμό μας. Για άλλους μπορεί να είναι αυτό περισσότερη φροντίδα, για άλλους περισσότερη χαλαρότητα, για άλλους πιο «ανοιχτό», «εξωστρεφές» ντύσιμο ή πιο φωτεινά χρώματα. Μερικές φορές, βέβαια, μπορούμε να αντιστρέψουμε τα πράγματα και να χρησιμοποιήσουμε το ντύσιμο σαν ελιξίριο της ψυχής. Μετά από μια δύσκολη και κουραστική ημέρα, σε μια περίοδο που νιώθουμε ότι τα πράγματα δεν μας πάνε καλά, καταφεύγουμε στα ρούχα και προσπαθούμε, φροντίζοντας την εμφάνισή μας, να φροντίσουμε και τον εαυτό μας, να νιώσουμε καλύτερα, να αλλάξουμε διάθεση. Αυτό πολύ συχνά έχει αποτέλεσμα, έστω και μόνο σαν μια πράξη φροντίδας προς τον εαυτό μας που καταλήγει σε ένα βλέμμα ικανοποίησης προς το είδωλό μας στον καθρέφτη. Αν και συνήθως δεν κρατάει πολύ, είναι πάντως πολύ ανακουφιστικό και είναι σημαντικό να μπορούμε να το κάνουμε.
Τα ρούχα, λοιπόν, αποκαλύπτουν αρκετά για εκείνους που τα φορούν. Όχι, όμως, τόσα όσα μπορούν οι ίδιοι να μας πουν. Μπορεί να μείνουμε κατάπληκτοι για το πόσο έξω μπορεί να πέσαμε στη γνώμη που σχηματίσαμε για έναν άνθρωπο μόνο από την εμφάνισή του. Οι κώδικές μας δεν συμπίπτουν πάντα. Γι’ αυτό, αν θέλουμε πραγματικά να μάθουμε τι λένε για κάποιον τα ρούχα του, δεν έχουμε παρά να τον ρωτήσουμε.
Η κ. Λουίζα Βογιατζή είναι συμβουλευτική ψυχολόγος.
INΔΙΚΗ ΜΟΔΑ
Έκφραση Έκθεση (Α
Γενικού Λυκείου –... » Ηλεκτρονικό
Βιβλίο » Έκφραση
Έκθεση (Α Λυκείου) - Βιβλίο...
ΙΙΙ ΕΚΦΡΑΣΗ – ΕΚΘΕΣΗ
Θέματα σχετικά με την ενδυμασία και τη μόδα
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
Η εικόνα του Μαχάτμα Γκάντι να φοράει ένα
απλό
βαμβακερό περίζωμα*
είναι σήμερα τόσο οικεία ώστε είναι πολύ εύκολο να ξεχάσουμε ότι τρεις δεκαετίες
νωρίτερα τον συναντούσαμε να φοράει κοστούμια ραμμένα επί παραγγελία και
γραβάτες. Η αντίθεση αυτή μας υπενθυμίζει ότι δεν ήταν καθόλου φυσικό μια
από τις ηγετικές φυσιογνωμίες της Ινδίας να φοράει ένα απλό περίζωμα από
χειροποίητο νήμα και ύφασμα. Πράγματι, η υιοθέτηση από πλευράς του τέτοιας
ένδυσης, η οποία προκάλεσε αρκετή αμηχανία μεταξύ προσκείμενων σε αυτόν
Ινδών εθνικιστών εκείνη την εποχή, ήταν η αποκορύφωση χρόνων πειραματισμού
με τον πολιτικό συμβολισμό των ρούχων. Αλλά εάν ο Γκάντι αναγνώρισε τη
δυνατότητα της ένδυσης ως μέσου επικοινωνίας σε μια χώρα όπου η πλειονότητα
του πληθυσμού της ήταν αναλφάβητοι, έπεσε επίσης θύμα των επικοινωνιακών
της περιορισμών, όπως αποδεικνύουν τελικά οι παρερμηνείες του περιζώματός
του.
Το 1919 ο Γκάντι καλούσε όλους τους
Ινδούς να φορούν
ενδύματα φτιαγμένα από αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «αγνό
khadi», δηλαδή χειροποίητο ύφασμα από νήμα αποκλειστικά κλωσμένο στο χέρι.
Εκμεταλλευόμενος τις ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές αποξενωτικές
επιδράσεις του ευρωπαϊκού τρόπου ένδυσης, κάλεσε τους ανθρώπους σε όλη τη
χώρα να κάψουν τα ξένα υφάσματα και
Emma Tarlo,
Ανθρωπολόγος (μετάφραση: Ελένη Οικονόμου),
Περιοδικό Αρχαιολογία, τεύχος 85Α, Δεκ. 2002 (διασκευή) |
![]() |
* περίζωμα, το: κομμάτι από ύφασμα ή δέρμα που
καλύπτει την περιοχή από τη μέση ως τα γόνατα.
** νόρμα: κανόνας, πρότυπο

ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ
ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ΟΥ ΑΙΩΝΑ
Η διάδοση της δυτικής ενδυμασίας στην Ελλάδα
![]() |
Τα πρώτα βήματα της διάδοσης της δυτικής
αστικής ενδυμασίας στην Ελλάδα.
Πριν από την Επανάσταση οι Έλληνες, που
κατοικούσαν στο χώρο που επρόκειτο να αποτελέσει το ελεύθερο ελληνικό
βασίλειο, είχαν τις δικές τους ενδυματολογικές συνήθειες. Ως επί το
πλείστον, οι ενδυματολογικές συνήθειες των αστών ήταν επηρεασμένες από τα
πρότυπα της Ανατολής ενώ, παράλληλα, οι κατά τόπους περιοχές του ελλαδικού
χώρου είχαν διατηρήσει και διαμορφώσει μία τοπική ενδυμασία, η οποία
αναγνωρίζεται σήμερα ως λαϊκή ενδυμασία.
Η ύπαρξη διαφορετικού ενδυματολογικού
τύπου στη Δύση σαφώς ήταν γνωστή σε όσους Ελλαδίτες είχαν προσωπική εμπειρία
του δυτικού πολιτισμού μέσω του εμπορίου ή έρχονταν σε επαφή με τους
ομογενείς του εξωτερικού ή τους ξένους περιηγητές. Όμως, πέρα από αυτό, η
δυτική ενδυμασία δεν ήταν διαδεδομένη στην Ελλάδα.
Τα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυση του
κράτους, την ευρωπαϊκή ενδυμασία έφεραν λίγα άτομα σε σύγκριση με την
τοπική. Δεν υπάρχει πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα των ενδυματολογικών
συνηθειών που επικρατούσαν στη χώρα από την εικόνα που δίνουν τα μέλη της
Δημογεροντίας στην Εθνοσυνέλευση του 1832
στην Πρόνοια (Ναύπλιο): Γράφει σχετικά ο Λούντβιχ Ρος στο βιβλίο του,
«Αναμνήσεις και ανακοινώσεις από την Ελλάδα» (1832-1833):
Η εξωτερική εμφάνιση της Εθνοσυνέλευσης
είναι αρκετά ποικίλη και γραφική. Τέσσερα κυρίως είδη φορεσιάς μπορεί
κανείς να διακρίνει σ’ αυτήν: Τη φορεσιά των Νησιωτών, τη φορεσιά των
Πελοποννησίων, των Ρουμελιωτών, τη φράγκικη (ευρωπαϊκή) φορεσιά που τη
φοράει το ένα όγδοο των πληρεξουσίων και, τέλος, είναι μερικοί που φοράνε
τούρκικα καφτάνια*.
|
![]() |
Ένα δεύτερο και πιο σημαντικό βήμα έγινε
με την εισαγωγή δυτικών ηθών και εθίμων από τις ομάδες που διαμόρφωσαν την
πρώτη «αστική» τάξη στην Αθήνα του Όθωνα: την ακολουθία του
βαυαρού βασιλέως καθώς και τους ομογενείς ή τους ξένους που
εγκαταστάθηκαν στη χώρα προερχόμενοι από κάποιο αστικό κέντρο του
εξωτερικού είτε για να εκπληρώσουν το όραμα της στελέχωσης του νεοσύστατου
κράτους είτε για να αναπτύξουν επιχειρηματικές δραστηριότητες. Όλοι
αυτοί ενδυνάμωσαν την αίγλη της ευρωπαϊκής ενδυμασίας.
|
![]() |
|
![]() |
Και αυτή η προσπάθεια γνώρισε κάποια
αντίσταση, καθώς δεν ήταν λίγοι εκείνοι που θεωρούσαν το δυτικό παντελόνι,
τα «στενά των Φράγκων» όπως αποκαλούνταν, ανάρμοστο για τους άνδρες. Η
αντίδραση όμως ήταν περιορισμένη μεταξύ των ναυτικών, ενώ οι άνδρες του
στρατού ξηράς μοιάζει να έδειξαν μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα.
Βέβαια, παρ’ όλη τη διάδοσή της, η
υιοθέτηση της ευρωπαϊκής ενδυμασίας δεν ήταν καθολική. Υπήρχαν εξαιρέσεις
που παρατηρούνται καθ’ όλο το 19ο αιώνα μέχρι τον 20ο.
Η ευρωπαϊκή ενδυμασία διαδόθηκε κυρίως
στα αστικά κέντρα, ενώ τις τοπικές ενδυματολογικές συνήθειες διατηρούσαν
όσοι κατοικούσαν στην επαρχία. Επίσης, υπήρχαν οι περιπτώσεις των
ευπατριδών με συμβολή στην ιστορία του τόπου, οι οποίοι συνειδητά
διατηρούσαν την παράδοση. Μεταξύ αυτών χαρακτηριστικό παράδειγμα
αποτελούσαν τα «παλικάρια», οι παλιοί αγωνιστές του 1821, που
διαμόρφωναν τώρα τα μέλη των ενόπλων σωμάτων και οι οποίοι διατήρησαν την
ενδυμασία τους, τη φουστανέλα, μαζί με μία αυστηρή
παραδοσιακή ιδεολογία.
|
![]() |
Τέλος, αρκετοί ήταν αυτοί που
προσπαθούσαν να βρουν κάποια ισορροπία μεταξύ των δύο ταυτοτήτων τους, της
ελληνικής και της ευρωπαϊκής, συνδυάζοντας στην ενδυμασία τους στοιχεία και
από τους δυο πολιτισμούς. Δύο χαρακτηριστικά δείγματα θα πρέπει να
αναφερθούν: Πρώτον, ένας τύπος του φράκου (στην ελληνική βιβλιογραφία
απαντάται και ως ρεντιγκότα), ο οποίος φορέθηκε από άνδρες και γυναίκες ως
επανωφόρι σε συνδυασμό με την τοπική ενδυμασία. Δεύτερον, η ανδρική
πουκαμίσα ή καναβίτσα, ένα ανδρικό ένδυμα του οποίου το κάτω μέρος
επεκτείνεται και καταλήγει σε φούστα, παρόμοια με της φουστανέλας, και το
οποίο φορέθηκε σε συνδυασμό με το «φράγκικο» παντελόνι.
|
![]() |
|
Η προσπάθεια μεταρρύθμισης της γυναικείας ενδυμασίας στην Ευρώπη |
||
Ένα αίτημα που συνέβαλε στη μεταρρύθμιση
της γυναικείας ενδυμασίας αφορούσε ζητήματα υγιεινής. Σε διαφορετικές
περιόδους στην ιστορία της ανθρωπότητας τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες
ταύτισαν την καλαισθησία με τη διαστρέβλωση της φιγούρας τους. Στην
περίπτωση, όμως, των γυναικών συχνά οι υπερβολές αυτές είχαν σοβαρές
επιπτώσεις στην υγεία τους. Η αντίφαση αυτή ήταν ιδιαίτερα εμφανής κατά το
19ο αιώνα,
|
![]() |
καθώς, ενώ η κοινωνία έμοιαζε, κατά τα άλλα,
να εξελίσσεται με βάση μία νέα ορθολογιστική αντίληψη, η γυναίκα αρχικά
αποδέχθηκε τους ρόλους της εύθραυστης και ρομαντικής προσωπικότητας, που οι
μόνες της δραστηριότητες αφορούσαν αγαθοεργίες, ποίηση, εργόχειρο και
νοικοκυριό. Με την περίτεχνη
|
![]() |
![]() |
αριστοκρατική της ενδυμασία στεκόταν δίπλα
στον άνδρα επιχειρηματία ως απόδειξη της οικονομικής του επιτυχίας και της
κοινωνικής του θέσης. Το γυναικείο σώμα γνώρισε, στο όνομα της μόδας και
της κοινωνικής προβολής, πολλά δεινά: οι γυναίκες υποχρεώνονταν να φορούν
μέτρα ύφασμα συναγωνιζόμενες σε ποσότητα και αισθητική τα υφαντά που
χρησιμοποιούσαν για την εσωτερική διακόσμηση.
Συνεχής ήταν η δημοτικότητα του
εφαρμοστού μπούστου και της στενής μέσης, που απαιτούσαν κορσέ, ο οποίος
πίεζε τα εσωτερικά όργανα. Υπήρχαν δε μάλιστα και περιπτώσεις που οι κάτω
πλευρές αφαιρούνταν, ούτως ώστε ο κορσές να μπορεί να πιέζει
«ανεμπόδιστος», ή παραμορφώνονταν από τη συνεχή χρήση του κορσέ με την
πάροδο των χρόνων.
|
Ομοίως, η φούστα μπορεί να άλλαζε όψη
ανάλογα με τη μόδα, πάντοτε όμως υπήρχε μία αίσθηση μανιεριστικής*
υπερβολής. Αρχικά, στα 1840, υποστηριζόταν από το κρινολίνο, το
οποίο είχε μορφή εσωτερικής φούστας από ύφασμα που κατασκευαζόταν με τρίχες
αλόγου (γαλλικά crin). Στα 1860 όταν η διάμετρος της φούστας έφτασε
έως και δύο μέτρα, το κρινολίνο αντικαταστάθηκε από υποστήριγμα –
πλαίσιο από σίδερο, καλάμι ή κόκαλα φάλαινας. Στα 1870 όλο το ύφασμα
μαζεύτηκε στα οπίσθια και υποστηρίχθηκε από ανάλογο πλαίσιο.
|
![]() |
![]() |
Σε κάθε περίπτωση, πλήθος μικροβίων
συγκεντρωνόταν στον εσωτερικό αυτό κώνο, όταν η γυναίκα περπατούσε και η φούστα
σερνόταν στο δρόμο. Επιπλέον, η μεγάλη ποσότητα υφάσματος περιόριζε
τις κινήσεις της γυναίκας και, σε συνδυασμό με το σφιχτό κορσέ, την
καθιστούσε νωθρή και αδύναμη, με συχνές λιποθυμίες.
|
![]() |
Η επίδραση των ευρωπαϊκών μεταρρυθμιστικών ιδεών στην Ελλάδα
Αναμφισβήτητα, η επίδραση που ασκούσε ο
ευρωπαϊκός πολιτισμός στην Ελλάδα έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στη διάδοση των
μεταρρυθμιστικών κινημάτων στη χώρα. Παράδειγμα αποτελεί η σποραδική, όμως
σημαντική, αναφορά στον ελληνικό τύπο στις γυναίκες του εξωτερικού που
αποπειράθηκαν να υιοθετήσουν το ανδρικό παντελόνι. Μπορεί αυτή η ιδέα να
είχε κριθεί ως ριζοσπαστική, όμως, μία πρώτη εφαρμογή του παντελονιού, οι
σκελέες, δεν σόκαραν πλέον τις Ελληνίδες, στις αρχές του 20ου
αιώνα, καθώς η πρακτικότητα της χρήσης τους είχε περάσει στη χώρα μας μέσα
από το πρότυπο της αθλούμενης γυναίκας, της ποδηλάτισσας, που είχε
δημιουργηθεί στη Δύση από τα τέλη του 19ου αιώνα.
|
![]() |
![]() |
Υπέρ της υγιεινής
μάχονταν άντρες και γυναίκες. Προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Περικλής
Γιαννόπουλος και ο Ίων
Δραγούμης, αντιδρούσαν στην ευρωπαϊκή επίδραση στο ανδρικό ένδυμα με
την αιτιολογία ότι το κλίμα της Ελλάδας δεν επέτρεπε ενδυμασία
που είχε σχεδιαστεί για το ψυχρό κλίμα των βορειο-ευρωπαϊκών χωρών.
Για παράδειγμα, ο Ίων Δραγούμης κατέκρινε την κυριαρχία της βρετανικής
μόδας στην Ελλάδα και αντιδρούσε στα μαύρα υφάσματα, τα σκληρά
κολάρα, τα ημίψηλα καπέλα, και τα παπούτσια από σκληρό δέρμα.
|
![]() |
![]() |
![]() |
Όσον αφορά τη γυναικεία ενδυμασία, ο Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς
έλεγε: «οι γυναίκες μας, όταν εξέρχωνται εις περίπατον, οπλίζονται από
κεφαλής μέχρι ποδών ως αστακοί και ως σιδηρόφρακτοι του Μεσαίωνος ιππόται.
Αλλοίμονον και να τας ίδη και άπαξ ακτίς ηλίου!». Ο γιατρός Αλέξανδρος Ι.
Γεωργιάδης διαμαρτυρόταν για τις πιέσεις του ενδύματος στον τράχηλο, από
τον οποίο «διέρχονται σπουδαιότατα αιμοφόρα αγγεία εξυπηρετούντα την
κυκλοφορίαν του εγκεφάλου» καθώς και για τον κορσέ, «τον τύραννον των
σπλάχνων», στον οποίον αφιερώνει μία σελίδα περιγράφοντας επιβλαβείς
επιπτώσεις.
|
![]() |
![]() |
Επιπλέον, τέθηκε και το ζήτημα κατά πόσο η ευρωπαϊκή
αισθητική μπορούσε να εκφράσει την Ελλάδα. Ο Γιαννόπουλος επανειλημμένα
εκφράστηκε κατά των σκούρων χρωμάτων των βορειο-ευρωπαίων, τα οποία δεν
άρμοζαν στο λαμπερό ήλιο της Αττικής. Σαρκαστικά παρομοιάζει τις «ουρές»
στο επίσημο φράκο με τις ουρές που σχηματίζουν τα φτερά στα κοράκια.
Ευφροσύνη Ρούπα,
περιοδικό «Θεσσαλονικέων Πόλις», σελ. 137-166 (αποσπάσματα σε διασκευή) |
1. Πώς, κατά τη
γνώμη σας, εξηγείται η τελική επικράτηση της δυτικής ευρωπαϊκής ενδυμασίας;
2. Πόσο σημαντική
θεωρείτε την πλευρά της υγιεινής στις ενδυματολογικές συνήθειες;
|
* καφτάνι, το: (τούρκικη λέξη) πολυτελής μανδύας
ποδήρης, με μακριά μανίκια, που στηρίζονταν στη μέση με ζώνη.
*μανιερισμός: επιτηδευμένο και επίπλαστο ύφος/στιλ
Ομαδική εργασία
Να σχηματίσετε στην τάξη έναν κατάλογο από
ενδυμασίες που χαρακτηρίζουν ομάδες ατόμων (κοινωνικές, επαγγελματικές,
υπηρεσιακές κ.ά.) π.χ. νοσοκόμων, δημοτικής αστυνομίας.
Στη συνέχεια να χωριστείτε σε ομάδες και να επιλέξετε
μια ενδυμασία για να την περιγράψετε με λόγο (ή και με σχέδιο) και να τη
σχολιάσετε.
Διαβάστε το παρακάτω κείμενο, στο οποίο υποστηρίζεται ότι
με την τοπική φορεσιά μπορεί κανείς να «διαβάσει» την ιστορία και τις τοπικές
συνήθειες μιας περιοχής.
Μπορεί κανείς να «διαβάσει» σε μια φορεσιά την
ιστορία και τις τοπικές συνθήκες ενός χώρου, τη διάρθρωση και τις αξίες
μιας κοινωνίας, τη θέση και την προσωπικότητα ενός ατόμου [...]. Η φορεσιά
δείχνει σαφώς την εθνολογική ομάδα (π.χ. Βλάχα, Σαρακατσάνα, Καραγκούνα
κτλ.), λειτουργώντας έτσι σαν ανασταλτικό της επιμειξίας. Στο εσωτερικό της
ομάδας αυτής πρέπει να ξεχωρίζει το κάθε χωριό. Το χωριό, σαν κοινωνία με
σαφή όρια, είναι υποχρεωμένο να περιφρουρήσει την ταυτότητά του [...].
Τονίζει τις διαφορές του (από τα άλλα χωριά) δημιουργώντας μιαν ασπίδα κατά
της αφομοίωσης. Γι’ αυτό, όταν οι φορεσιές είναι βασικά ίδιες, φροντίζει να
δημιουργήσει μερικές χαρακτηριστικές διαφορές...
Άλκης Ράφτης, Ο
κόσμος του ελληνικού χορού,
εκδ. Πολύτυπο, Αθ. 1985, σ. 53, 54 |
Να διαβάσετε το παρακάτω κείμενο και να σχολιάσετε την
άποψη του Ε. Π. Παπανούτσου ότι η αμφίεση «αποτελειώνει και επισφραγίζει το
πρόσωπό μας, το συμπληρώνει και το παρουσιάζει»
Ο άνθρωπος και το φόρεμα
|
![]() |
... Το φόρεμα (ανθρώπινη επινόηση και
φροντίδα) ως προστασία και στολισμός αποτελειώνει και επισφραγίζει το
«πρόσωπό» μας, το συμπληρώνει και το παρουσιάζει. Το πώς ντύνομε το σώμα μας
(από την κεφαλή έως τα πόδια), με τι υλικά και με ποιο τρόπο, δεν είναι
καθόλου ασήμαντο ή τυχαίο γεγονός για την υπόστασή μας, τη «δημόσια» και
την «ιδιωτική». Αποτελεί μέρος του εαυτού μας, την προβολή του προς τα έξω,
και εκφράζει την προσωπική μας υφή: το πώς θέλουμε να μας βλέπουν οι άλλοι
και τα δικά μας μάτια. Γδύνετε έναν άνθρωπο (στο ιατρείο, στο στρατόπεδο,
στη φυλακή) και χάνει αμέσως την αυτοπεποίθηση, τη δύναμη, το γόητρό του.
Έχει την εντύπωση ότι του αφαιρέσατε και κρατάτε στα χέρια σας όχι απλώς το
περίβλημα, αλλά ένα μεγάλο μέρος από τη ουσία του. Ότι τον ακρωτηριάσατε.
Φαντάζεστε ότι μπορεί να επιβληθεί, να έχει συνείδηση του εαυτού του
«πλήρη», να ασκήσει την εξουσία ή την αποστολή του ένας αξιωματικός χωρίς
στολή, ένας παπάς, δίχως ράσο, ένας δικαστής ντυμένος όπως ο
κατηγορούμενος;...
Ε. Π. Παπανούτσος,
Πρακτική Φιλοσοφία, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα, 1984, σ. 206 |
Διαβάστε τώρα ένα άλλο απόσπασμα από το ίδιο βιβλίο του Ε.
Π. Παπανούτσου. Συμφωνείτε με την άποψη του συγγραφέα ότι μπορούμε πιθανόν να
μαντέψουμε τον εσωτερικό κόσμο ενός ατόμου από την εξωτερική του εμφάνιση; Αν
συμφωνείτε, περιγράψτε την αμφίεση που θα χαρακτήριζε κάποιον από τους τύπους
που αναφέρονται στο απόσπασμα ή κάποιον άλλο τύπο, π.χ. έναν ακατάστατο,
ματαιόδοξο, φιλάρεσκο, σχολαστικό, προσεκτικό.
... Και ένα οξύ βλέμμα μπορεί από την αμφίεση
και μόνο να ξεχωρίσει τον φιλάρεσκο από τον αδιάφορο· τον ματαιόδοξο από
τον ταπεινό· τον επιτηδευμένο και περίπλοκο από τον αφελή και απλό· κείνον
που ζητεί να πάρει από τους άλλους σημασία, απ’ αυτόν που γνωρίζει ότι την
έχει· τον ασταθή και αβέβαιο από τον ήσυχο και σίγουρο· τον άνθρωπο με θολό
και βάναυσο από τον άνθρωπο με λεπτό και καθαρό αισθηματικό κόσμο· τον
επιτήδειο, αλλά και επικίνδυνο από τον αδέξιο και αγαθό· τον ονειροπόλο από
τον πρακτικό· τον άνθρωπο της άμεσης και γρήγορης εντύπωσης από εκείνον που
ξέρει και προτιμά να περιμένει· αυτόν που δεν εννοεί να παραιτηθεί και επιμένει
στις χαρές της ζωής, απ’ αυτόν που αποφάσισε ή προσποιείται ότι θέλει να
συνθηκολογήσει με τον κάματο, τις απογοητεύσεις ή την ευπρέπεια και ούτω
καθεξής...
(ό. π. σελ. 208)
|

Να διαβάσετε προσεκτικά το ποίημα του Καβάφη που ακολουθεί
και να ερμηνεύσετε τους λόγους για τους οποίους ο Αριστομένης υιοθετεί μια
συμπεριφορά ξένη προς το χαρακτήρα του. Με ποιο τίμημα πληρώνει «την
καλούτσικην εντύπωση» που δημιουργεί η συμπεριφορά αυτή; Αν πιστεύετε ότι το
ποίημα του Καβάφη έχει διαχρονική αξία, δοκιμάστε να περιγράψετε έναν
παρόμοιο τύπο. Μπορείτε να διατηρήσετε το ειρωνικό ύφος του ποιητή;
| ΗΓΕΜΩΝ ΕΚ ΔΥΤΙΚΗΣ ΛΙΒΥΗΣ | |
| Άρεσε γενικώς στην Αλεξάνδρεια, τες δέκα μέρες που διέμεινεν αυτού, ο ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης1 Αριστομένης2, υιός του Μενελάου. Ως τ’ όνομά του, κ’ η περιβολή, κοσμίως, ελληνική. Δέχονταν ευχαρίστως τες τιμές, αλλά δεν τες επιζητούσεν· ήταν μετριόφρων. Αγόραζε βιβλία ελληνικά, ιδίως ιστορικά και φιλοσοφικά. Προ πάντων δε άνθρωπος λιγομίλητος. Θάταν βαθύς στες σκέψεις, διεδίδετο, κ’ οι τέτοιοι τόχουν φυσικό να μη μιλούν πολλά. |
|
Μήτε βαθύς στες σκέψεις ήταν, μήτε τίποτε.
Ένας τυχαίος, αστείος άνθρωπος. Πήρε όνομα ελληνικό, ντύθηκε σαν τους Έλληνας, έμαθ’ επάνω κάτω σαν τους Έλληνας να φέρεται· κ’ έτρεμεν η ψυχή του μη τυχόν χαλάσει την καλούτσικην εντύπωσι μιλώντας με βαρβαρισμούς3 δεινούς τα ελληνικά, κ’ οι Αλεξανδρινοί τον πάρουν στο ψιλό, ως είναι το συνήθειο τους, οι απαίσιοι. |
|
| Γι’ αυτό και περιορίζονταν σε λίγες λέξεις, προσέχοντας με δέος τες κλίσεις και την προφορά· κ’ έπληττεν ουκ ολίγον έχοντας κουβέντες στοιβαγμένες μέσα του.
(1928)
|
- Λιβύη ήταν η ελληνική ονομασία της Αφρικής.
- Πρόσωπο φανταστικό.
- βαρβαρισμοί· λάθη γραμματικά (τα συντακτικά λάθη ονομάζονται σολοικισμοί
Το παρακάτω κείμενο αναφέρεται σε κάποιες ομάδες νέων που
επιλέγουν έναν τελείως διαφορετικό τρόπο ντυσίματος από άλλους ανθρώπους.
Τα πιο ασήμαντα και ακατάλληλα
αντικείμενα - μια καρφίτσα, ένα μανταλάκι, ένα εξάρτημα τηλεόρασης, -
μπορούσαν να μπουν μέσα στη σφαίρα της (μη) μόδας των Πανκς. Καθετί, λογικό
ή παράλογο, γινόταν «στολή αντιμετώπισης» (ο κανόνας φαίνεται να ήταν: «Αν
το καπέλο δεν ταιριάζει, φόρα το!»).
«Φτηνά» ευτελή υλικά σε χυδαία σχέδια
(απομίμηση δέρματος λεοπάρδαλης) και «άταχτα» χρώματα, που από καιρό είχαν
απορριφθεί από τη βιομηχανία υψηλής μόδας σαν τελείως κακόγουστα,
διασώθηκαν από τους Πανκς και μετατράπηκαν σε ρούχα (στενά σωληνωτά
παντελόνια, μίνι φούστες) που από μόνα τους σχολίαζαν συνειδητά τις έννοιες
του μοντέρνου και του γούστου. Οι συμβατικές ιδέες ομορφιάς απορρίφθηκαν
μαζί με την παραδοσιακή γυναικεία πείρα των καλλυντικών. Αντίθετα με τις
συμβουλές κάθε γυναικείου περιοδικού, το μακιγιάζ σ’ αγόρια και κορίτσια
γινόταν για να φαίνεται. Τα πρόσωπα έγιναν αφηρημένα πορτρέτα: μελέτες της
αποξένωσης, έπειτα από προσεχτική παρατήρηση και άψογη εκτέλεση. Τα μαλλιά
ήταν ολοφάνερα βαμμένα (αχυρένια, κορακί ή έντονο πορτοκαλί, με πράσινες
τούφες) και τα μπλουζάκια με τα παντελόνια διηγούνταν την ιστορία της
κατασκευής τους με πολλαπλά φερμουάρ και εμφανείς εξωτερικές ραφές.
(Dick Hebdige,
Υποκουλτούρα: το νόημα του στιλ, εκδ. «Γνώση», Αθήνα
1981, σ. 145-146, διασκευή) |
Δοκιμάστε να περιγράψετε κι εσείς ένα νέο ή μια νέα με
ιδιαίτερο ντύσιμο και προσπαθήστε να ερμηνεύσετε τη συμπεριφορά του.



Δοκιμάστε να περιγράψετε τον ήρωα ενός λογοτεχνικού έργου
από το σχολικό βιβλίο της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Στην αρχή συγκεντρώστε
όλα τα στοιχεία που δίνονται από τον συγγραφέα για την εξωτερική εμφάνιση και
για το χαρακτήρα του ήρωα. Στη συνέχεια, συζητήστε αν τα στοιχεία αυτά είναι
επαρκή για να σχηματίσετε μια ολοκληρωμένη εικόνα του ήρωα. Αν δεν είναι
επαρκή, προσθέστε όσα θεωρείτε απαραίτητα.
Διαβάστε το παρακάτω κείμενο για το ρόλο του σκηνοθέτη και
του ενδυματολόγου σε μια θεατρική παράσταση.
Στη συνέχεια να περιγράψετε και να σχολιάσετε το σκηνικό και κάποια από τα κοστούμια των ηρώων μιας θεατρικής παράστασης που παρακολουθήσατε ή είδατε από την τηλεόραση.
Στη συνέχεια να περιγράψετε και να σχολιάσετε το σκηνικό και κάποια από τα κοστούμια των ηρώων μιας θεατρικής παράστασης που παρακολουθήσατε ή είδατε από την τηλεόραση.
... Το έργο του σκηνογράφου και του ενδυματολόγου
έχει στόχο να υπογραμμίσει και να κάνει πιο ευανάγνωστο το νόημα ενός
θεατρικού έργου μέσα από οπτικά σύμβολα. Τα σύμβολα αυτά μπορεί να μην
έχουν καμιά σχέση με τη ρεαλιστική πραγματικότητα ή με την εποχή που
περιγράφει το έργο. Ωστόσο, ακόμα κι όταν τα κοστούμια ενός έργου είναι
ρεαλιστικά και πιστά στη μόδα της εποχής, ο σκοπός του ενδυματολόγου δεν
είναι να ντύσει τον ηθοποιό μ’ ένα ρούχο που «του πάει», αλλά να τονίσει τα
ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (θετικά ή αρνητικά) που αυτός εκπροσωπεί, προκειμένου
να γίνει πιο ανάγλυφος ο ρόλος του μέσα στο έργο, και πιο ευανάγνωστη η
ιδέα που θέλει να μεταδώσει το έργο.
Παράλληλα, τόσο ο σκηνογράφος όσο και ο
ενδυματολόγος φροντίζουν να υπάρχει συνεχώς πάνω στη σκηνή ένα ολοκληρωμένο
αισθητικό σύνολο, υπολογίζοντας το οπτικό βάρος του κάθε στοιχείου, την
υφή, το χρώμα, και την ποιότητα των υλικών, την ένταση των χρωμάτων και των
τόνων κτλ. Έτσι αιχμαλωτίζεται το μάτι του θεατή στα σημεία που ο
σκηνογράφος ή ο ενδυματολόγος θέλει να τονίσει...
Ι. Μανωλεδάκης,
σκηνογράφος – ενδυματολόγος
|
Ομαδική εργασία
Να εργαστείτε σε ομάδες. Η κάθε ομάδα να επιλέξει
ένα θεατρικό έργο που διάβασε· στη συνέχεια, να προσπαθήσει να σχεδιάσει τα
κοστούμια ορισμένων προσώπων του έργου και το σκηνικό μιας συγκεκριμένης
πράξης και να τα περιγράψει προφορικά στους μαθητές των άλλων ομάδων.
Χρήσιμες πληροφορίες
1. Μελετήστε προσεκτικά το έργο και συγκεντρώστε
πληροφορίες
α) για τα πρόσωπα (φύλο, ηλικία, εξωτερικά
χαρακτηριστικά, ένδυμα, χαρακτήρα κτλ.)
β) για την εποχή που διαδραματίζονται τα
γεγονότα.
2. Μπορείτε να ντύσετε τα πρόσωπα με ρούχα εποχής,
οπότε είναι απαραίτητη κάποια έρευνα (σε εγκυκλοπαίδειες, βιβλία ιστορίας
κτλ.) για τις ενδυμασίες της εποχής του έργου.
Διαφορετικά, μπορείτε να αυτοσχεδιάσετε, ντύνοντας
τους ήρωες με οποιαδήποτε ρούχα νομίζετε ότι τους ταιριάζουν (σύγχρονο
ντύσιμο, φανταστικό, εξωπραγματικό κτλ.), αρκεί αυτά να εναρμονίζονται με το
γενικό κλίμα του έργου, όπως το έχετε συλλάβει. Το ίδιο ισχύει και για τα
σκηνικά. Κοιτάξτε για παράδειγμα τις παρακάτω φωτογραφίες από σκηνογραφικές
και ενδυματολογικές λύσεις που έδωσαν κατά καιρούς διαφορετικοί καλλιτέχνες
για το ίδιο έργο.
ΜΗΔΕΙΑ
ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης. 2003
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Παπαγεωργίου
Χορογραφία: Μαρία Αλβανού
Μουσική: Βασίλης Δημητρίου
Σκηνικά, κουστούμια: Μέντης Μποσταντζόγλου (όπως τα
είχε σχεδιάσει πριν από δέκα χρόνια)
|
![]() |
![]() |
ΜΗΔΕΙΑ
ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΥΠΡΟΥ. 1984
Χορογραφία: Ε. Πήττα
Μουσική: Μ. Χριστοδουλίδης
Σκηνικά, κουστούμια: Διονύσης Φωτόπουλος
Μάσκες: Β. Κυριαζής
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
ΒΑΚΧΕΣ
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ. 1977
Σκηνοθεσία: Κάρολος Κουν
Μουσική: Χ. Λεοντής
Σκηνικά, κουστούμια: Διονύσης Φωτόπουλος
|
|
![]() |
|
![]() |
|
ΒΑΚΧΕΣ
ΘΕΑΤΡΟΚΙΝΗΣΗ. 2003
Χορογραφία: Κ. Κοσμίδης
Μουσική: Γ. Μεταλλινός
Σκηνικά: Γ. Κατρανίτσας
Κουστούμια: Στ. Αντωνόπουλος
|
|
Δραματοποίηση
Υποθέστε ότι οργανώνετε για την τηλεόραση μια συζήτηση με
θέμα: «Το ρούχο ως μέσο επικοινωνίας, αλλά και ταξινόμησης των ανθρώπων σε
κοινωνικές ομάδες». Ο κάθε ομιλητής να παρουσιάσει με επιχειρήματα, από τη
δική του οπτική γωνία, τις απόψεις του για το θέμα.
Οι ρόλοι που μπορείτε να υποδυθείτε είναι οι
ακόλουθοι: ένας / μία κοινωνιολόγος, ένας σχεδιαστής ή μια σχεδιάστρια μόδας,
μια οικοκυρά, ένας έμπορος, μια εκπρόσωπος φεμινιστικού κινήματος.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)






























